Hội thảo có sự tham gia của đông đảo đại diện các bộ, ngành Trung ương, địa phương; đại diện Nhóm Đối tác Quốc tế (IPG), gồm Liên minh châu Âu (EU), Vương quốc Anh, Nhật Bản…; đại diện Nhóm Liên minh Tài chính Glasgow vì mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (GFANZ); Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), các ngân hàng thương mại trong và ngoài nước cùng cộng đồng doanh nghiệp năng lượng.

Đại diện Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), ông Lê Hồng Hưởng - Phó Trưởng ban Tài chính và Kế toán, đã trình bày tham luận về kinh nghiệm thu xếp vốn cho các dự án truyền tải điện và tham gia tọa đàm về giải pháp huy động tài chính trong khuôn khổ JETP.

JETP là sáng kiến hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Nhóm Đối tác Quốc tế (IPG), được công bố vào tháng 12/2022 nhằm hỗ trợ Việt Nam thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.

Theo cam kết ban đầu, JETP sẽ huy động khoảng 15,5 tỷ USD từ Nhóm IPG (khoảng 7,75 tỷ USD) và Nhóm GFANZ (khoảng 7,75 tỷ USD) trong giai đoạn từ 3 đến 5 năm, nhằm thúc đẩy phát triển năng lượng sạch, giảm phát thải và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tại hội thảo, các bên cho rằng một trong những thách thức lớn hiện nay là chưa xác định rõ tính ưu đãi và lợi thế cạnh tranh của nguồn vốn JETP so với các khoản vay thương mại.

Để tháo gỡ khó khăn, các đại biểu đề xuất xây dựng cơ chế kết nối giữa Bộ Công Thương, IPG và GFANZ nhằm lựa chọn các dự án ưu tiên, xác định nguồn vốn, điều kiện tài chính sơ bộ, đầu mối triển khai và lộ trình phê duyệt ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Chia sẻ từ thực tiễn triển khai, đại diện EVNNPT cho biết các dự án hiện gặp nhiều trở ngại như yêu cầu cao về tiêu chuẩn môi trường - xã hội, điều kiện bảo đảm khoản vay và mức lãi suất chưa thực sự ưu đãi đối với một số khoản vay trực tiếp.

Từ thực tiễn thu xếp vốn quốc tế trong thời gian qua, EVNNPT chia sẻ 5 kinh nghiệm quan trọng, gồm: (1) lựa chọn dự án phù hợp với tiêu chí của từng nhà tài trợ; (2) hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý trước khi tiếp cận nguồn vốn; (3) chủ động đưa các dự án vay lại nguồn vốn ODA vào danh mục ưu tiên đầu tư của Nhà nước để được áp dụng cơ chế tài chính cho vay lại chịu một phần rủi ro tín dụng và được hưởng chi phí dự phòng rủi ro cho vay lại thấp hơn, qua đó góp phần giảm giá điện, tăng hiệu quả dự án; (4) nắm vững quy định mua sắm của bên cho vay để hài hòa với pháp luật trong nước; (5) lựa chọn đồng tiền vay phù hợp nhằm tối ưu chi phí vốn và rủi ro tỷ giá.

Tại hội thảo, EVNNPT được nhiều đại biểu đánh giá là một trong những đơn vị tiên phong trong tiếp cận nguồn vốn chuyển dịch năng lượng.

Đến nay, EVNNPT đã huy động thành công một số khoản vay quốc tế như: khoản vay AFD trị giá 67 triệu EUR; khoản vay REACH1 cho dự án Đường dây 500 kV Krông Buk – Tây Ninh 1 trị giá khoảng 270,3 triệu EUR từ nguồn IBRD của World Bank và 48,7 triệu USD từ Quỹ Năng lượng sạch và Khí hậu rừng của Chính phủ Canada.

EVNNPT cũng đang trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đề xuất khoản vay AIIB trị giá 461 triệu EUR và khoản vay ADB trị giá 390 triệu USD cho các dự án truyền tải điện trọng điểm.

Để thực hiện các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, EVNNPT dự kiến triển khai thu xếp vốn cho khoảng 220 dự án với tổng nhu cầu vay khoảng 204 nghìn tỷ đồng, tương đương 7,8 tỷ USD.

Đây là thách thức lớn đối với EVNNPT trong bối cảnh nhu cầu đầu tư lưới điện truyền tải ngày càng tăng nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh đó, EVNNPT xác định nguồn vốn quốc tế, đặc biệt là nguồn vốn trong khuôn khổ JETP, sẽ đóng vai trò quan trọng, góp phần bảo đảm nguồn lực tài chính để triển khai các dự án trọng điểm và hoàn thành các mục tiêu phát triển hệ thống truyền tải điện trong thời gian tới.

Tố Uyên