Từ đỉnh Ngọc Linh hùng vỹ cao hơn 2.500 mét, nơi những cánh rừng già quanh năm mây phủ, dòng nước len qua đại ngàn rồi xuôi về miền hạ, mềm như một dải lụa ôm lấy những bản làng của đồng bào Cor, Ca Dong, Xê Đăng, Mơ Nông và người Kinh. Người dân nơi đây quen gọi bằng cái tên mộc mạc – Sông Tranh. Một cái tên đã đi cùng biết bao đổi thay của vùng đất từng được xem là “thủ đô kháng chiến khu V” năm nào.

Đỉnh núi Ngọc Linh Hùng vỹ, cao 2.500m - Nơi hình thành con sông Thu bồn chảy về xuôi

Hình ảnh thường ngày các cô gái Cadong tung tăng vui chơi cùng núi rừng Trà My

Ngày 05/3/2006, công trình Nhà máy Thủy điện Sông Tranh 2 chính thức khởi công. Giữa núi non trùng điệp của Nam và Bắc Trà My khi ấy, hàng nghìn con người từ khắp nơi hội tụ về đây, mang theo niềm tin về một công trình năng lượng lớn của miền Trung. Không chỉ để phát điện, hồ thủy điện với dung tích hơn 730 triệu mét khối nước, công suất 190 MW, sản lượng điện thiết kế gần 680 triệu kWh mỗi năm còn mang theo kỳ vọng điều tiết lũ, cấp nước sản xuất, đẩy mặn vùng hạ du và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho miền núi Quảng Nam trước đây (nay là thành phố Đà Nẵng)

Nguyên Thủ tướng Chính Phủ Nguyễn Tấn Dũng nhấn nút khởi công Công trình thủy điện Sông Tranh 2 vào ngày 05/3/2006

Sau gần 5 năm bền bỉ vượt núi mở đường, khoét đá dựng công trình, ngày 19/12/2010, tổ máy số 1 chính thức phát điện. Một tháng sau, ngày 21/01/2011, tổ máy số 2 hòa lưới điện quốc gia. Những vòng quay đầu tiên của tua-bin giữa đại ngàn như mở ra một chương mới cho dòng Sông Tranh – từ dòng nước của núi rừng trở thành nguồn sáng cho cuộc sống 

Giữa đại ngàn Trà My, một công trình lớn dần hình thành từ khát vọng biến thủy năng thành điện năng ( Đập chính Thủy điện Sông Tranh 2)

Ít ai biết rằng, niềm vui ấy chưa kéo dài được bao lâu thì những thử thách khắc nghiệt đã ập đến.

Khi nhà máy vừa đi vào vận hành, hiện tượng thấm nước qua khe nhiệt thân đập bắt đầu xuất hiện. Những thông tin về thân đập khiến nhiều người không khỏi hoang mang. Chưa dừng lại ở đó, các đợt động đất kích thích liên tiếp xảy ra ở khu vực Bắc Trà My khiến tâm lý người dân vùng dự án thêm nhiều bất an. Có những cuộc họp kéo dài giữa ngành điện, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn. Có những ngày, câu hỏi về sự an toàn của công trình trở thành nỗi trăn trở thường trực không chỉ của người dân mà còn của từng cán bộ, kỹ sư vận hành nhà máy.

Đập Chính - Nhà máy Thủy điện Sông Tranh 2 xuất hiện hiện tượng thấm nước qua khe nhiệt thân đập sau khi tích nước hồ chứa làm nhiều người hoang mang

Ở thời điểm ấy, Công ty Thủy điện Sông Tranh vừa thành lập từ ngày 01/7/2011, trên cơ sở tiếp nhận cơ sở vật chất và nhân lực của Ban Quản lý Dự án Thủy điện 3, gần như phải bước vào một “phép thử” chưa từng có.

Giữa áp lực của dư luận, giữa những rung chấn của đất trời và cả những hoài nghi hiện hữu, những người làm thủy điện nơi đây đã chọn cách đối diện bằng trách nhiệm.

Các kỹ sư phối hợp kiểm tra tình trạng thấm và an toàn công trình 

Họ bám công trình ngày đêm. Những kỹ sư trẻ và cả những người đã gắn bó từ ngày đầu xây dựng gần như “ăn ngủ cùng nhà máy”, phối hợp cùng các chuyên gia đầu ngành, thực hiện nghiêm ngặt quy trình tích nước, vận hành hồ chứa, giám sát an toàn đập. Từng khe nhiệt được kiểm tra, từng thông số kỹ thuật được rà soát, từng phương án ứng phó được tính toán kỹ lưỡng.

Rồi bằng sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, của ngành điện cùng tinh thần vượt khó của tập thể cán bộ, kỹ sư, người lao động, những khó khăn lớn nhất từng bước được tháo gỡ. Công trình được các cơ quan chức năng đánh giá bảo đảm an toàn. Nỗi lo dần lắng lại. Niềm tin từng bước được gây dựng trở lại nơi vùng đất từng nhiều đêm mất ngủ vì những rung chấn bất thường…

Các kỹ sư ngày đêm theo dõi ghi nhận các thông số kỹ thuật của các thiết bị đo đếm của Nhà máy

Từ những ngày gian nan ấy, những người làm thủy điện Sông Tranh hiểu rằng: muốn giữ được niềm tin thì trước hết phải chứng minh bằng sự an toàn, bằng trách nhiệm và bằng hiệu quả vận hành thực tế.

Những năm sau đó, Nhà máy Thủy điện Sông Tranh 2 bước vào giai đoạn đặc biệt quan trọng – giai đoạn không còn chỉ là vận hành một công trình thủy điện, mà là hành trình âm thầm khẳng định năng lực và bản lĩnh của một tập thể vừa trải qua những thử thách lớn lao.

Giữa núi rừng Trà My, tiếng máy vận hành vẫn đều đặn mỗi ngày. Những người kỹ sư năm nào từng bỡ ngỡ trước hệ thống thiết bị hiện đại, giờ đây đã dần trưởng thành cùng công trình. Từ công tác vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng đến xử lý các tình huống kỹ thuật phát sinh, đội ngũ cán bộ, công nhân viên Công ty Thủy điện Sông Tranh từng bước làm chủ hoàn toàn công nghệ.

Không còn là những ngày chật vật trước các sự cố ban đầu, Công ty bước vào thời kỳ ổn định với tâm thế chủ động hơn, vững vàng hơn.

Từ năm 2011 đến nay, hai tổ máy luôn vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả, tuân thủ nghiêm quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn, đảm bảo an toàn đập, an toàn vùng hạ du và đáp ứng yêu cầu huy động của hệ thống điện quốc gia.

Những con số biết nói dần trở thành minh chứng rõ nét nhất cho sự trưởng thành ấy.

Ông Vũ Đức Toàn ( Đứng) Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Tranh - Người có hàng chục năm gắn bó với Nhà máy cùng kỹ sư vận hành trẻ vận hành của Nhà máy đang kiểm tra theo dõi các số liệu vận hành

Ngày 10/11/2019, Nhà máy cán mốc 5 tỷ kWh điện thương phẩm – một dấu mốc đặc biệt sau gần một thập niên vận hành. Nhưng hành trình của dòng điện Sông Tranh không dừng lại ở đó. Đến nay, sau hơn 15 năm phát triển, tổng sản lượng điện cung cấp lên lưới quốc gia đã đạt gần 9,794 tỷ kWh, tương ứng doanh thu hơn 9,8 nghìn tỷ đồng, đóng góp cho ngân sách nhà nước khoảng 1,9 nghìn tỷ đồng.

               Những con số ấn tượng của Nhà máy Thủy điện Sông Tranh 2 từ khi đưa vào vận hành đến nay

Ở một góc nhìn khác, đó không chỉ là những con số của sản xuất kinh doanh. Đó còn là những dòng điện âm thầm thắp sáng biết bao mái nhà, là năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, là nguồn lực góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đặc biệt, năm 2025 trở thành một dấu son đáng nhớ khi sản lượng điện đạt 893 triệu kWh, vượt xa kế hoạch được giao và là mức cao nhất kể từ ngày Nhà máy Thủy điện Sông Tranh 2 đi vào vận hành. Đây cũng là năm thứ sáu liên tiếp Công ty vượt sản lượng điện thiết kế, một kết quả cho thấy năng lực quản trị vận hành ngày càng linh hoạt, khoa học và hiệu quả của đội ngũ cán bộ kỹ thuật và người lao động.

Đằng sau những con số ấy là biết bao ca trực xuyên đêm mùa mưa lũ. Là những người kỹ sư lặng lẽ theo dõi từng biến động của hồ chứa, từng thông số thiết bị giữa những đợt áp thấp kéo dài. Là tinh thần trách nhiệm luôn được đặt lên hàng đầu để mỗi tổ máy vận hành an toàn, mỗi quyết định điều tiết nước đều phải chính xác và kịp thời.

Không chỉ dừng ở vận hành phát điện, Công ty Thủy điện Sông Tranh còn từng bước mở rộng năng lực chuyên môn với đội ngũ chuyên gia, kỹ sư giàu kinh nghiệm trong sửa chữa, bảo trì, đại tu thiết bị điện, thí nghiệm hiệu chỉnh, quản lý dự án, giám sát thi công công trình điện và đào tạo nguồn nhân lực ngành điện.

Nếu những năm đầu là hành trình vượt qua sự nghi ngại, thì những năm sau đó là hành trình khẳng định bản lĩnh bằng trí tuệ và sự đổi mới.

Trong dòng chảy chuyển đổi số mạnh mẽ của ngành điện, Công ty Thủy điện Sông Tranh không đứng ngoài cuộc. Những cuốn sổ ghi chép dày cộm ngày nào dần được thay bằng nhật ký vận hành điện tử, văn phòng điện tử, hệ thống cảnh báo lũ từ xa, phần mềm quản lý sửa chữa, quản lý kho vật tư, phương tiện, công việc… Một guồng máy quản trị ngày càng hiện đại được hình thành giữa vùng núi cao Trà My, góp phần tiết giảm nhân lực, chi phí, nâng cao độ tin cậy và hiệu quả vận hành nhà máy.

Có lẽ cũng bởi từng đi qua những tháng ngày khó khăn nhất, nên những người làm thủy điện Sông Tranh hiểu hơn ai hết giá trị của sự sẻ chia.

Giữa đại ngàn Trà My, nơi còn không ít bản làng xa xôi, cuộc sống của nhiều hộ dân vẫn bộn bề thiếu thốn, Công ty Thủy điện Sông Tranh chưa bao giờ xem trách nhiệm với cộng đồng là việc làm mang tính phong trào. Với họ, đó là một phần tự nhiên trong hành trình phát triển của doanh nghiệp – khi một công trình lớn hiện diện giữa vùng đất nào thì cũng cần góp phần làm cho vùng đất ấy tốt đẹp hơn.

Suốt nhiều năm qua, bên cạnh nhiệm vụ sản xuất điện, Công ty luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác an sinh xã hội, nhất là tại các địa phương vùng dự án và khu vực lòng hồ.

Những chuyến xe nghĩa tình vẫn lặng lẽ ngược núi mỗi mùa mưa nắng.

Đó là những lần thăm hỏi, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, tri ân các gia đình chính sách, hỗ trợ hộ nghèo, học sinh vượt khó nơi vùng sâu vùng xa. Là những ngôi nhà tình nghĩa được dựng lên cho các gia đình khó khăn. Là những bộ bàn ghế, máy vi tính, xe đạp, thiết bị dạy học đến với các trường học vùng cao còn nhiều thiếu thốn.

Từng món quà tuy không lớn nhưng chứa đựng sự đồng hành bền bỉ của những người làm điện với cộng đồng nơi công trình đứng chân.

Đến nay, tổng kinh phí dành cho công tác an sinh xã hội của Công ty đã lên đến hơn 8 tỷ đồng – một con số không chỉ nói lên trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước mà còn thể hiện nghĩa tình của những con người gắn bó với vùng đất Trà My.

                                                                      Hình ảnh trao xe đạp cho học sinh nghèo hiếu học cho các trường học trên địa bàn tại các đợt thả cá giống

Ở một góc rất riêng của hành trình ấy, có những việc làm lặng lẽ nhưng giàu ý nghĩa mà nhiều người vẫn nhắc bằng sự trân quý.

Đó là khi Công ty hỗ trợ kinh phí mua bộ cồng chiêng cho người dân xã Trà Tập, hỗ trợ trang phục truyền thống Ca Dong cho học sinh địa phương, góp phần giữ gìn những thanh âm đại ngàn và nét văn hóa lâu đời của đồng bào vùng cao.

Giữa nhịp sống hiện đại, những âm thanh cồng chiêng vẫn còn vang vọng nơi núi rừng không chỉ là câu chuyện của văn hóa, mà còn là minh chứng cho sự đồng hành giữa doanh nghiệp với cộng đồng – một sự phát triển không đánh đổi bản sắc.

Rồi có những nghĩa tình được gửi gắm theo một cách rất khác – từ mặt nước lòng hồ.

Sau hơn một thập kỷ phát điện, Công ty Thủy điện Sông Tranh đã kiên trì thực hiện chương trình thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản suốt 11 năm liên tục, với tổng số lượng hơn 805.000 con cá giống, kinh phí gần 700 triệu đồng.

Những con cá nhỏ được thả xuống lòng hồ năm nào, theo thời gian đã trở thành nguồn sinh kế cho hàng trăm hộ đồng bào Ca Dong, Xê Đăng, Mơ Nông quanh khu vực hồ chứa.

Nhiều người dân từng quen với nương rẫy nay có thêm nghề đánh bắt thủy sản. Không hiếm những chuyến lưới kéo lên những con cá mè, cá trắm nặng hàng chục kilogam. Có gia đình từng bước thoát nghèo, dựng được nhà cửa khang trang hơn từ chính nguồn lợi ấy.

Một dòng sông tạo ra điện năng cho đất nước, nhưng cũng âm thầm nuôi dưỡng sinh kế cho người dân – đó có lẽ là điều ít ai hình dung hết về những giá trị mà công trình thủy điện mang lại sau năm tháng.

Cùng với sản xuất kinh doanh, Công ty còn chú trọng xây dựng môi trường làm việc Xanh – Sạch – Đẹp – An toàn, triển khai nghiêm túc công tác 5S, đào tạo an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, bảo vệ sức khỏe người lao động. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại chính là nền tảng để một nhà máy vận hành bền bỉ, an toàn suốt nhiều năm liền, không để xảy ra mất an toàn lao động hay mất an toàn vùng hạ du.

Mười lăm năm – một chặng đường chưa phải dài trong hành trình phát triển của một doanh nghiệp, nhưng đủ để những người làm thủy điện Sông Tranh nhìn lại bằng niềm tự hào lặng lẽ.

Từ những ngày đầu gian khó, khi công trình đối mặt với thấm nước thân đập, động đất kích thích và biết bao áp lực vô hình, đến hôm nay – khi những tổ máy vẫn đều đặn quay, sản lượng điện vượt thiết kế năm này qua năm khác – là hành trình được viết nên bằng sự kiên định, trách nhiệm và niềm tin không dễ gì lay chuyển.

Phía trước vẫn còn nhiều thách thức.

Biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan hơn. Những yêu cầu về quản trị hiện đại, chuyển đổi số, vận hành linh hoạt trong thị trường điện cạnh tranh đặt ra những đòi hỏi mới. Nhưng sau tất cả những gì đã đi qua, có lẽ tập thể cán bộ, kỹ sư, người lao động Công ty Thủy điện Sông Tranh hiểu rằng: thử thách nào rồi cũng có thể vượt qua nếu giữ được tinh thần đoàn kết và trách nhiệm với công việc.

Trên hành trình mới, Công ty tiếp tục đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ sâu hơn các hệ thống công nghệ trọng yếu, đặc biệt ở các lĩnh vực sửa chữa, bảo dưỡng, điều tốc, kích từ và các lĩnh vực chuyên sâu của ngành điện.

Nhưng hơn hết, điều mà những người làm thủy điện nơi đây vẫn muốn giữ gìn, có lẽ chính là niềm tin đã được vun đắp suốt mười lăm năm qua – niềm tin của nhân dân, của địa phương và của ngành điện.

Bởi giữa đại ngàn Trà My, dòng Sông Tranh vẫn đang chảy.

Và ở nơi ấy, có những con người vẫn lặng thầm ngày đêm giữ nhịp cho dòng chảy ấy hóa thành ánh sáng, hóa thành động lực phát triển và hóa thành niềm tin bền bỉ cho hôm nay và mai sau.

Nhưng có lẽ, điều đáng quý hơn cả sau ngần ấy năm không chỉ nằm ở những thành tích sản lượng hay doanh thu. Đó là việc Công ty đã từng bước tạo dựng được niềm tin nơi chính vùng đất từng nhiều hoài nghi về sự an toàn của công trình.

Niềm tin ấy được vun đắp không phải bằng lời nói, mà bằng sự kiên trì, bằng trách nhiệm của những con người ngày đêm giữ nhịp dòng Sông Tranh.

Trong ký ức của nhiều người dân vùng dự án, những rung chấn năm nào giờ đã dần lùi xa. Thay vào đó là hình ảnh một nhà máy vận hành ổn định, một hồ chứa góp phần điều tiết nước, giảm lũ mùa mưa, bổ sung nguồn nước mùa hạn và mang lại những đổi thay tích cực cho vùng cao.

Và rồi, khi những tổ máy vẫn đều đặn quay giữa đại ngàn, những người làm thủy điện Sông Tranh lại chọn cho mình một cách lặng lẽ khác để đồng hành với cộng đồng – không chỉ bằng dòng điện, mà bằng cả nghĩa tình sẻ chia…

   Giữa đại ngàn Trà My, dòng Sông Tranh vẫn chảy, mang theo khát vọng của những con người lặng thầm giữ nhịp nguồn sáng cho hôm nay và mai sau

Thanh Thiên